امروزه بیش از هر زمان دیگری تکنولوژی نقشی اساسی در آموزش و پیوند دادن دانش‌آموزان به فرصت‌های جدید یادگیری ایفا می‌کند. انباشت اطلاعات و در دسترس بودن آنها در فضای اینترنت و همچنین قابل حمل بودن کامپیوترها، فرصت‌های جدید فراوانی را برای مدارس ایجاد کرده است تا از طریق تکنولوژی یادگیری در کلاس درس را ارتقا بخشند و مکملی برای آن به وجود آورند. استفاده از تکنولوژی‌هایی مانند محیط‌های یادگیری مجازی به دانش‌آموزان امکان می‌دهد که در کلاس‌هایی فراتر از دیوارهای کلاس‌شان شرکت کنند و با تمام دانش‌آموزان در سرتاسر کشور ارتباط داشته باشند. در بسیاری از مناطق، تکنولوژی به دانش‌آموزانی که از وضعیت مالی مناسبی برخوردار نیستند امکان داده است که آموزش در سطح جهانی را تجربه کنند و در دوره‌های یادگیری پیشرفته حضور یابند. استفاده از برنامه‌های (طرح‌های) درسی آنلاین، کانال رسانه‌های اجتماعی، آکادمی‌های یادگیری مجازی و ابزار تکنولوژی مکمل دسترسی تمام دانش‌آموزان به آموزش پیشرفته را فراهم آورده است.

ترکیب برخی از روندها باعث ایجاد فرصت‌های جدیدی برای دانش‌آموزان در حوزه‌ی تکنولوژی شده است. امروزه که محتوای بیشتری به صورت آنلاین در دسترس است، باید اطمینان حاصل کرد که تکنولوژی برای همه‌ی کاربران قابل دسترس است. همچنین، نوآوری خیره‌کننده‌ی تکنولوژی استفاده‌ی آن به صورت شخصی‌سازی‌شده را آسان‌تر کرده است. برای مثال، نرم‌افزارهای آموزشی به عنوان بخشی مهم و ارزان‌قیمت از تکنولوژی روز دنیا مرزهای آموزش را گسترش داده‌اند و به آن عمق بخشیده‌اند. این نرم‌افزارها کاربردهای فراوانی را با قیمت بسیار کم در اختیار همه‌ی دانش‌آموزان قرار می‌دهند و از این طریق به برقراری عدالت در آموزش و توزیع مساوی امکانات کمک می‌کنند.

با وجود اینکه کشورهای توسعه‌یافته و با سطح درآمد متوسط در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری‌های قابل‌توجهی در بخش ICT در آموزش انجام داده‌اند، اما سطح سرمایه‌گذاری در ICT در کشورهای با سطح درآمد پایین همچنان ناچیز است. چالش‌هایی که برای از بین بردن این فاصله باید مورد توجه قرار گیرند، بدین ترتیب می‌باشند:

توانایی مالی: بیشتر کشورهای در حال توسعه در تلاش هستند تا مدارس را به ابزار ICT و امکانات دیجیتال مجهز کنند. با این وجود گوشی‌های همراه راه‌حل مقرون‌به‌صرفه‌تری هستند که می‌توانند معلمان، دانش‌‌آموزان، والدین و مسئولان آموزشی را به یکدیگر متصل کنند و آموزش را ارتقا بخشند. .

ظرفیت‌ها: سیاست‌گذاران ملی در برخی موارد از ظرفیت لازم برای تعیین جایگاه ICT در سیاست‌های آموزشی برخوردار نیستند. در کشورهای در حال توسعه ظرفیت‌های فنی و آموزشی وزرای آموزش برای مدیریت و اجرای ICT در برنامه‌های آموزشی اغلب پایین است.

جامعیت: فقرا، روستاییان، معلولان و دیگر گروه‌های نیازمند، با وجود اینکه نیازهای ویژه‌ای دارند، معمولاً سطح پایینی از آموزش را دریافت می‌کنند. چالش پیش رو این است که ICT، آموزش را به طور مساوی در اختیار همه‌ی اقشار جامعه قرار دهد.

محتوا: پیوند آموزش با ICT فرایند توسعه و توزیع محتوای آموزشی را غنی‌تر می‌کند و مدل‌های تدریس بسیار بیشتری را در اختیار فراگیران و معلمان قرار می‌دهد. منابع آموزشی باز (OER) پتانسیل فوق‌العاده بالایی برای تسهیل دسترسی رایگان به دانش و سرعت بخشیدن به سازگار کردن محتوا با نیازهای و زبان‌های محلی دارند.

اطمینان از کیفیت: ICT می‌تواند به دانش عمق بخشد و مهارت‌هایی مانند حل مسئله و دیگر مهارت‌های مورد نیاز برای زندگی در قرن 21 را ایجاد کند اما سیستم‌های برنامه‌ی درسی در بیشتر کشورهای در حال توسعه برای بهره‌گیری از خروجی‌های جدید یادگیری تجهیز نشده‌اند. موضوعاتی مانند کیفیت یادگیری بر پایه‌ی ICT و امنیت دانش‌آموزان در فضای مجازی باید مورد توجه قرار گیرند.

7 نکته برای استفاده از تکنولوژی در مدارس
بسیاری از مدارس در کشورهای پیشرفته از تکنولوژی برتر دنیا برای ارتقای خدمات آموزشی خود استفاده می‌کنند. نکات زیر برگرفته از تجربیات این مدارس هستند و می‌توانند آموزه‌های ارزشمندی برای دیگر مدارس در بر داشته باشند:

نکته‌ی اول: آزمایشگاه‌های کامپیوتر، مکان‌های بسیار بدی برای کامپیوترها هستند.
بیشتر مدارس اتاقی را تحت عنوان آزمایشگاه کامپیوتر در نظر می‌گیرند که دانش‌آموزان هفته‌ای یک یا چند مرتبه در آنجا جمع می‌شوند و با تجهیزات آن کار می‌کنند. تجربه نشان داده است که این کار اغلب اتلاف وقت است. لیندا رابرتس، رئیس دفتر تکنولوژی آموزشی دپارتمان آموزش ایالات متحده معتقد است که «ما دریافته‌ایم که 30 دقیقه کار کردن با کامپیوتر در هفته هیچ تأثیری روی دانش‌آموزان ندارد. مفهوم آزمایشگاه در پی این بود که دانش‌آموزان را با کامپیوتر آشنا کند. هدف ما امروزه این نیست که دانش‌آموزان با کامپیوتر آشنا شوند بلکه ما می‌خواهیم که آنها بتوانند از کامپیوتر استفاده کنند.» خیلی از معلمان عنوان می‌کنند که حتی یک کامپیوتر در کلاس درس تأثیر بیشتری نسبت به دسترسی‌های مقطعی به آزمایشگاه کامپیوتر دارد.

نکته‌ی دوم: منافع استفاده از کامپیوتر برای دانش‌آموزان ضعیف نسبت به دانش‌آموزان متوسط و قوی بیشتر است.
مطالعات متعددی نشان داده‌اند که دانش‌آموزان ضعیف‌تر بیشترین بهره را از کار کردن با کامپیوتر می‌برند زیرا ظرفیت بیشتری برای بهبود دارند. علاوه بر این، کامپیوتر در ارتقای مهارت‌های پایه‌ای مانند خواندن، نوشتن و ریاضیات تأثیرگذار است.

نکته‌ی سوم: بیشتر معلمان هنوز هم نمی‌دانند که چگونه از کامپیوتر در کلاس استفاده کنند.
متخصصان افراطی کامپیوتر روزگاری معتقد بودند که کامپیوتر جایگزین معلمان خواهد شد. اما امروز می‌بینیم که کامپیوتر بدون معلمی که برنامه‌ی درسی طراحی کند و دانش‌آموزان را در طول مسیر راهنمایی نماید، ماشینی بی‌معنی است. اما مشکل زمانی به وجود می‌آید که می‌بینیم بیشتر معلمان طرز کار کردن با کامپیوتر درون کلاس را نمی‌دانند. شرکت مک‌کینزی که یک شرکت مشاوره‌ی مدیریت در نیویورک است، تخمین زده است که تقریباً نیمی از معلمان در امریکا آموزش و تجربه‌ی کمی در ارتباط با کار کردن با کامپیوتر دارند. بنابراین جای تعجب نیست که این شرکت اعلام کرده است که تنها 20 درصد از معلمان به طور منظم از کامپیوتر برای تدریس استفاده می‌کنند. مشکل زمانی بیشتر می‌شود که حتی معلمانی که می‌دانند چگونه از کامپیوتر استفاده کنند، نحوه‌ی به کار بردن آن برای تدریس را نمی‌دانند.

نکته‌‌ی چهارم: سیستم‌های مدرسه باید استفاده از کامپیوتر را به دقت برنامه‌ریزی کنند.
در چند سال گذشته مدارس مجهز به کامپیوتر شده‌اند اما درباره‌ی همراستا کردن کامپیوتر با برنامه‌ی درسی دانش‌آموزان فکری نشده است. یکپارچه کردن کامپیوتر با برنامه‌ی درسی به یکی از دغدغه‌های مسئولان آموزشی تبدیل شده است. برای نمونه، سیستم مدارس بوستون از تمام دانش‌آموزان کلاس چهارم می‌خواهد که با بهره‌گیری از اطلاعات فرهنگ‌های کامپیوتری و همچنین استفاده از اینترنت، بروشوری درباره‌ی اماکن گردشگری در بوستون طراحی کنند.

نکته‌ی پنجم: کامپیوتر یک ابزار است نه یک موضوع درسی
بیشتر دانش‌آموزان زمانی مهارت‌های استفاده از کامپیوتر را به بهترین شکل می‌آموزند که در کلاس‌های عادی مانند کلاس ریاضی از آن استفاده کنند. در کلاس ریاضی کامپیوتر می‌تواند در نشان دادن مفاهیم دشواری مانند جبر و احتمال به دانش‌آموزان کمک کند و یا در کلاس زبان انگلیسی می‌تواند در نوشتن مقاله برای دانش‌آموزان مفید باشد.

نکته‌ی ششم: دانش‌آموزان زمانی شکوفا می‌شوند که هر یک از آنها یک کامپیوتر داشته باشد اما مدارس توجهی به این نکته نمی‌کنند.
درست مانند کارمندان یک شرکت که برای افزایش بهره‌وری سیستم‌های کامپیوتری جداگانه‌‌ای در اختیار دارند، دانش‌آموزان نیز زمانی می‌توانند بالاترین بهره‌وری آموزشی را داشته باشند که مجبور نباشند یک سیستم کامپیوتری را با یکدیگر به اشتراک گذاشته و چند نفر به طور همزمان از یک سیستم استفاده کنند. بسیاری از معلمانی که کلاس‌های آنها به طور کامل به سیستم‌های کامپیوتری مجهز شده است، گزارش داده‌اند که دانش‌آموزان فرصت بیشتری برای نشان دادن استعدادهای خود یافته‌اند و بهره‌وری آنها به طور معناداری افزایش یافته است.

نکته‌ی هفتم: کامپیوتر اهمیت مهارت‌های سنتی را کاهش نمی‌دهد.
آیا استفاده از کامپیوتر در کلاس درس باعث ایجاد رفتار ضداجتماعی می‌شود؟ متخصصان آموزش عنوان می‌کنند که در بسیاری از کلاس‌ها، کامپیوتر باعث ارتقاء کار گروهی میان دانش‌آموزان می‌شود که یکی از مهارت‌های زندگی اجتماعی است. همچنین برخلاف تفکر عامه، دانش‌آموزانی که برای بهبود مهارت خواندن از کامپیوتر استفاده می‌کنند، تمایل بیشتری به خواندن کتاب دارند.

منبع: www.sonoma.edu www.betterhighschools.org www.thoughtleader.co.za
تیم تحقیق و پژوهش سمیم