بحث مربوط به تکلیف یکی از منابع استرس‌زا برای معلمان است. کمتر پیش می‌آید که معلم از دانش‌آموزانش تکلیفی را بخواهد و تمام دانش‌آموزان در موعد مقرر تکلیف را بدون کم و کاست با خود به کلاس بیاورند. برای بسیاری از معلمان این پرسش مطرح است که چگونه می‌توان نگرش منفی دانش‌آموزان و حتی خانواده‌ی آنها را نسبت به تکلیف تغییر داد و تکلیف را به فرصتی برای رشد و بالندگی دانش‌آموز تبدیل کرد. کلید موفقیت معلمان در این زمینه داشتن برنامه‌ای برای تکالیف است که هدف آن برداشتن موانع از سر راه دانش‌آموزان و تبدیل کردن تکلیف به فرایندی ساده و تأثیرگذار می‌باشد. برنامه‌ای که در ادامه در اختیار معلمان قرار می‌گیرد شامل 8 مرحله می‌شود که اجرای درست آنها نتایج مثبتی برای معلمان و دانش‌آموزان در ارتباط با انجام تکالیف به دنبال خواهد داشت. این برنامه‌ی 8 مرحله‌ای بدین شکل می‌باشد:

1. تکلیفی را به دانش‌آموزان محول کنید که از قبل با آن آشنایی دارند.
بسیاری از معلمان برداشت درستی از هدف انجام دادن تکلیف ندارند. هدف از انجام تکلیف تمرین چیزهایی است که دانش‌آموز پیش از این آموخته است. این بدین معنی است که معلم باید تکلیفی را به دانش‌آموزانش محول کند که خودشان بتوانند آن را کاملاً درک کرده و "به تنهایی" انجام دهند. بنابراین مهارت‌های لازم برای انجام تکالیف بعد از مدرسه باید به طور کامل در ساعات حضور دانش‌آموز در کلاس به او آموزش داده شود. اگر دانش‌آموزان نشان دهند که نمی‌توانند بدون کمک گرفتن از دیگران تکالیف مربوط به مبحثی را انجام دهند، معلم نباید آن تکلیف را به آنها محول کند. به عنوان یک معلم به خاطر داشته باشید که این منصفانه نیست که دانش‌آموز – و حتی پدر و مادر او – سر میز شام خود را درگیر انجام تکلیفی کنند که شما در مدرسه آن را تدریس نکرده‌اید. علاوه بر این، انجام دادن این نوع تکلیف به لحاظ ارزش آموزشی نیز سودی برای دانش‌آموز ندارد.

2. پدر و مادر را درگیر تکلیف دانش‌آموز نکنید.
تکلیف یک قرارداد بین معلم و دانش‌آموز است و والدین دانش‌آموز نباید در این قرارداد درگیر شوند. اگر پدر و مادر دوست دارند که کنار فرزند خود بنشینند و در انجام تکالیف به او کمک کنند، خیلی عالی است اما نباید این به یک انتظار یا پیش‌نیاز تبدیل شود زیرا در این صورت شما به عنوان معلم یک بهانه‌ی حاضر و آماده را برای انجام ندادن تکلیف در اختیار دانش‌آموز قرار داده‌اید. شما می‌‌توانید به عنوان معلم، با چنین عبارتی خیال والدین دانش‌آموز را نسبت به تکالیف او تا حدی آسوده کنید: «من بر اوضاع مسلط هستم. اگر فرزند شما تکلیف را به درستی درک نمی‌کند، این مسئله به من مربوط می‌شود. فقط یادداشتی برای من بفرستید و من به موضوع رسیدگی می‌کنم.» اینکه معلم خود را مسئول تکالیف دانش‌آموزانش بداند، علاوه بر اینکه نشان‌دهنده‌ی حس مسئولیت‌پذیری بالای اوست، باعث می‌شود والدین حس بهتری نسبت به وی پیدا کنند و در نهایت ایجاد این رابطه‌ی خوب به نفع همه از جمله دانش‌آموز است.

3. مرور کنید و سپس یک سؤال مهم بپرسید.
قبل از پایان یافتن روز کاری خود در مدرسه دقایقی را به مرور تکالیفی که محول کرده‌اید، اختصاص دهید. از دانش‌آموزانتان بخواهید که تکالیف محول‌شده را مرور کنند و اگر جایی نیاز به شفاف‌سازی دارد، درباره‌ی آن سؤال بپرسند. مطمئن شوید که دانش‌آموزانتان ابزار لازم را در اختیار دارند. سپس این سؤال را از خودتان بپرسید: «آیا دانش‌آموزی وجود دارد که به هر دلیلی فردا صبح تکلیفش را تحویل نخواهد داد؟ من می‌خواهم به جای فردا صبح همین الآن پاسخ این سؤال را بیابم.» پرسیدن این سؤال دو دلیل دارد: ابتدا اینکه این کار باعث می‌شود دانش‌آموزان احترام بیشتری برای شما قائل باشند و شما را تحسین کنند و همین احساس خوب سبب می‌شود که آنها نهایت تلاش خود را بکنند تا شما را ناامید نکنند. این به تنهایی می‌تواند محرک بسیار قدرتمندی برای کامل و درست انجام دادن تکالیف باشد. نکته‌ی دوم این است که معلم باید فرصت هرگونه بهانه آوردن دانش‌آموزان برای انجام ندادن تکالیف را از آنها بگیرد. این اقدام می‌تواند صبح روز بعد شما را به استراتژی مقابله مجهز کند.

4. در لحظه با دانش‌آموز برخورد کنید.
به محض اینکه وارد کلاس شدید از دانش‌آموزان بخواهید تکالیف خود را در گوشه‌ی سمت چپ یا راست میزشان بگذارند. به یاد داشته باشید که بررسی تکالیف باید قبل از انجام هر کار دیگری توسط معلم صورت گیرد. پنج تا ده دقیقه را به بررسی تکالیف دانش‌آموزان اختصاص دهید و در طول این مدت دور کلاس راه بروید و تکالیف را بررسی کنید. تکالیف را جمع‌آوری نکنید. اگر امکان‌پذیر است یک نسخه از جواب‌ها را با خود به همراه داشته باشید تا بتوانید با نگاهی اجمالی به بررسی تکالیف بپردازید. برای بررسی تکلیف هر دانش‌آموز نباید بیش از چند ثانیه وقت بگذارید. به خاطر داشته باشید که تکلیف، تمرین آموخته‌های قبلی دانش‌آموز است بنابراین نباید درصد بالایی از تکالیف دانش‌آموزان نادرست باشد. در صورتی که درصد تکالیفی که نادرست انجام داده شده‌اند، بالا است، لازم است آن مبحث را مجدداً تدریس کنید زیرا نتوانسته‌اید مطلب را به صورت تأثیرگذاری انتقال دهید. اگر مشاهده می‌کنید که تکلیفی کامل انجام نشده یا اصلاً انجام نشده است، با آن دانش‌آموز در همان لحظه برخورد کنید. روز گذشته شما وظیفه‌ی خود به عنوان یک معلم را به صورت تمام و کمال انجام داده‌اید اما دانش‌آموزتان در انجام وظیفه‌اش کوتاهی کرده است پس این حق شماست که از او توضیح بخواهید. پاسخی که دانش‌آموز به سؤال شما می‌دهد، اهمیت ندارد، آنچه مهم است این است که شما دانش‌آموزی پرورش دهید که در برابر کلاس و دیگر دانش‌آموزان احساس مسئولیت کند. یک توضیح مختصر – به‌طوری که دیگر دانش‌آموزان نیز این توضیح را بشنوند – می‌تواند محرک بسیار قدرتمندی برای انجام درست تکالیف در آینده باشد. اگر به عنوان معلم از این قدرت خود استفاده نکنید، مانند این است که در هنگام تدریس دو دست خود را به پشت‌تان بسته‌اید.

5. تکالیف را جمع‌آوری نکنید.
بیشتر معلمان تکالیف را جمع‌آوری می‌کنند اما آیا تابحال از خود پرسیده‌اید که این کار چه نفعی برای شما و دانش‌آموزانتان دارد؟ بررسی‌ها نشان می‌دهد که جمع‌آوری تکالیف فقط هدر دادن وقت است زیرا:

  • زمانی که معلم تکلیف را به دانش‌آموزان برمی‌گرداند تقریباً همه‌ی آنها دفترچه‌ی خود را درون کیف یا میزشان می‌گذارند و هیچ توجهی به آن نمی‌کنند.
  • روز بعد که تکلیف به دانش‌آموزان برگردانده می‌شود، مبحث بعدی تدریس شده و به همین دلیل سودی برای آنها ندارد.
  • تکلیف تنها نوعی تمرین است و به همین دلیل نباید حساسیت زیادی روی آن نشان داد.
  • 6. از خود دانش‌آموزان کمک بگیرید.
    به جای اینکه تکالیف را جمع‌آوری کنید، دانش‌آموزان‌تان را به گروه‌های دونفره تقسیم کنید و از اعضای هر گروه بخواهید تکالیف یکدیگر را بررسی کنند. این کار حس مالکیت، انگیزه و مسئولیت‌پذیری نسبت به تکلیف را افزایش می‌دهد. علاوه بر این، استفاده از این استراتژی، به درک دانش‌آموزان از مطالبی که آموخته‌اند عمق می‌بخشد. در صورتی که دو نفر اعضای گروه با یکدیگر به توافق نرسند، به آنها اجازه دهید که با یکدیگر بحث و گفتگو کنند تا از این طریق توانایی بحث گروهی در آنها ارتقا یابد. در پایان اگر نیاز به توضیح اضافه بود، موارد موردنظر را برای کل کلاس شرح دهید.

    7. تکلیف را بیرون بیندازید.
    زمانی که کارتان با تکلیف تمام شد و مطمئن شدید دیگر نکته‌ای باقی نمانده است، از دانش‌آموزن‌تان بخواهید تکلیف را دور بیندازند. می‌توانید این کار را به یک بازی تبدیل کنید. از دانش‌آموزان بخواهید سطل زباله‌ی کلاس را هدف بگیرند و پس از مچاله کردن تکلیفشان آن را به سمت زباله پرتاب کنند. این کار نوعی تفریح است و داشتن تفریح برای مدیریت کلاس ضروری است.

    8. تکلیف را دوبرابر کنید.
    هر دانش‌آموزی که بدون تکلیف به مدرسه می‌آید، موظف است علاوه بر تکلیف روز بعد، تکلیف انجام نداده‌ی آن روز را نیز در خانه انجام دهد. به هر حال انجام دادن تکلیف، جزو وظایف دانش‌آموز است و باید در هر شرایطی آن را انجام دهد. بنابراین اگر دانش‌آموزی تکلیفش را انجام نداده است، به دیده‌ی اغماض با وی برخورد نکنید و او را موظف کنید که تکلیفش را روز بعد با خود به کلاس بیاورد.

    منبع: www.smartclassroommanagement.com