تکنولوژی پادکست‌سازی در اوایل هزاره‌ی سوم متولد شد. یکی از مهم‌ترین دلایل توسعه‌‌ی سریع پادکست این بود که تکنولوژی‌های وب-محور می‌توانستند به راحتی توزیع شوند و دسترسی عمومی به فایل‌های صوتی را امکان‌پذیر سازند. همچنین متداول شدن ابزار کوچک شخصی برای اجرای فایل‌های صوتی باعث کاهش قیمت آنها و در نتیجه اقبال عمومی بیشتر نسبت به آنها شد.

پادکست به تدریج توانست جای خود را در میان بشر قرن بیست و یکم باز کند تا اینکه در سال 2005 دیکشنری نیو آکسفورد آمریکن (The New Oxford American Dictionary)، واژه‌ی پادکست را به عنوان "واژه‌ی سال" برگزید.

پادکست و پادکست‌سازی در ابتدا به عنوان یک تکنولوژی تفریحی مطرح می‌شد و وجوه دیگر آن از جمله کاربردش در آموزش زیاد مورد توجه نبود اما دیری نگذشت که سادگی آن در ساخت و اجرا توجه بخش آموزش را به خود جلب کرد. علاوه بر این، افزایش دسترسی دانش‌آموزان به آی‌پاد و دیگر اجراکننده‌های پادکست باعث شد که پادکست وارد مدارس و دانشگاه‌ها شود. دانشگاه دوک (Duke) در آمریکا یکی از اولین مراکز آموزشی بود که به قابلیت‌های بالای پادکست‌ها در ارتقای فرایندهای یادگیری پی برد. این دانشگاه در اکتبر سال 2004 به دانشجویان جدیدالورود آی‌پاد داد و پرسنل آموزشی خود را تشویق کرد تا به کاربردهای پادکست در یادگیری و آموزش بیش از پیش توجه کنند.

انواع پادکست

پادکست‌ها در یک تقسیم‌بندی کلی به سه دسته تقسیم می‌شوند: صوتی، ویدئویی و ارتقاء‌‌یافته. این تقسیم‌بندی بر اساس نوع فایل رسانه‌ای موجود در پادکست می‌باشد:

  • پادکست‌های صوتی تنها دربردارنده‌ی صدا هستند.
  • پادکست‌های ویدئویی، علاوه بر صدا، تصاویر متحرک را نیز به خدمت گرفته‌اند.
  • پادکست‌های ارتقاء‌یافته، نسخه‌ی گسترده‌شده‌ی پادکست‌های صوتی هستند که علاوه بر تصاویر، قابلیت نمایش اطلاعات دیگری مانند لینک‌های اینترنتی و تقسیم بندی بر اساس فصول را نیز دارا می‌باشند.
  • هرکدام از این سه نوع پادکست، ویژگی‌ها، نیازمندی‌ها و مزایای خاص خود را دارند. در ادامه به تعدادی از خصوصیات و تفاوت‌ها میان این سه دسته اشاره می‌گردد.

    پادکست‌های صوتی

    ساختن پادکست‌های صوتی بسیار ساده است و تنها به یک میکروفن و یک نرم‌افزار ضبط و ویرایش نیازمند است. همچنین این پادکست‌ها نسبت به دیگر انواع پادکست، فضای کمتری را اشغال می‌کنند و این باعث می‌شود که آپلود و دانلود کردن آنها آسان‌تر باشد.

    پادکست‌های ویدئویی

    از این پادکست‌ها معمولاً با نام وادکست (vodcast) نیز یاد می‌شود و برای اجرای آنها معمولاً به نرم‌افزارهای جداگانه‌ای نیاز است. پیچیده‌تر بودن وادکست نسبت به پادکست باعث می‌شود که ساختن این نوع فایل‌ها سخت‌تر و پرهزینه‌تر باشد. برای ساختن وادکست به ابزار زیر نیاز است:

  • دوربین دیجیتال: انواع دوربین‌های دیجیتال برای ساختن وادکست مورد استفاده قرار می‌گیرند. البته از ابزار ساده‌تری مانند وب‌کم نیز می‌توان استفاده کرد اما ممکن است کیفیت ویدئوی خروجی قدری پایین باشد.
  • نرم‌افزار ویرایش: نرم‌افزارهای حرفه‌ای ویرایش معمولاً پیچیده و گران‌قیمت هستند اما هم ویندوز مایکروسافت و اپل در سیستم‌های عامل خود نرم‌افزارهای مناسبی برای این کار در نظر گرفته‌اند تا بتوان با استفاده از آنها به صدا و تصویر مورد نظر دست یافت.
  • پادکست‌های ارتقاء‌یافته

    پادکست‌های ارتقاء‌یافته، دسته‌ای از پادکست‌های صوتی هستند که عملکردهای built-in افزوده‌‌ای را نیز در اختیار کاربر قرار می‌دهند. برای نمونه تقسیم کردن پادکست به فصل‌های مختلف نوعی عملکرد افزوده است که به کاربر اجازه می‌دهد فصل دلخواه خود را انتخاب کند. یکی از نرم‌افزارهای تولید پادکست‌های ارتقاء یافته نرم‌افزار GarageBand است. برای اجرای این نوع پادکست‌ها به Quicktime player اپل یا نرم‌افزار iTunes نیاز است.

    پادکست در خدمت آموزش

    همانطور که در جدول زیر می‌بینید استفاده از پادکست می‌تواند به بالا رفتن کیفیت ابعاد مختلف محتوای آموزشی کمک کند. در این جدول به هفت جنبه از کاربردهای پادکست برای افزایش سطح محتوای آموزشی اشاره شده است.

    ابعاد آموزشی

    مزایای استفاده از پادکست

    تولید محتوا

    کاهش هزینه و زمان تولید محتوا

    مکانیزم توزیع محتوا

    عدم نیاز به خدمات فیزیکی پستی

    دسترسی به محتوا

    امکان دسترسی با ساده‌ترین تجهیزات

    نقش دانش‌آموزان در تولید محتوا

    پررنگ شدن نقش دانش‌آموزان

    مهارتهای فنی برای استفاده از محتوا

    عدم نیاز به مهارتهای فنی بالا

    وسعت قلمرو آموزشی

    وسعت بخشیدن به قلمرو آموزشی

    تعامل در فرایند آموزش

    انعطاف‌پذیری بیشتر در آموزش

     

    تولید آسان محتوا

    برای تولید مواد آموزشی صوتی یا تصویری به روش سنتی به امکانات فراوان و پرهزینه مانند اجاره کردن استودیوهای ضبط و همچنین به تخصص بالای فنی نیاز بود. البته خروجی نهایی این روش‌ها از کیفیت بالایی برخوردار بود اما بالا بودن هزینه و زمان تولید باعث می‌شد که استفاده از این دسته از مواد آموزشی به عنوان یک تکنولوژی برای تولید محتوای آموزشی به لحاظ اقتصادی توجیه‌پذیر نباشد. در مقابل، فرایند ساختن یک پادکست بسیار ساده است و افراد غیرمتخصص نیز می‌توانند به راحتی و به سرعت آن را بیاموزند. علاوه براین، هزینه‌های تولید پادکست نیز بسیار پایین است.

    توزیع و دسترسی آسان به پادکست

    با توجه به حجم کم پادکست، دانش‌آموزان می‌توانند بدون داشتن امکانات خاصی و تنها با گوشی‌های همراه خود به یک محتوای آموزشی استاندارد دسترسی داشته باشند. یک پادکست کم‌حجم در مواردی می‌تواند جایگزین مناسبی برای چندین کتاب کمک آموزشی باشد.

    پررنگ کردن نقش دانش‌آموزان

    از آنجا که پادکست یک تکنولوژی جدید است، برای دانش‌آموزان جذابیت دارد. همچنین قابلیت اجرای این فایل‌ها در هر مکانی باعث می‌شود که دانش‌آموزان بیشتر در معرض این ماده‌ی آموزشی قرار گیرند و نقش پررنگ‌تری در فرایند آموزش ایفا کنند.

    مهارت‌های فنی

    کارکردن با پادکست نیازمند داشتن مهارت‌های فنی پیچیده‌ای نیست. از اینرو آموزش کار با پادکست وقت زیادی از دانش‌آموزان نخواهد گرفت. البته از آنجا که پادکست باعث می‌شود دانش‌آموزان در معرض وسایل و ابزار تکنولوژیک قرار گیرند، لزوم نظارت درست مسئولان آموزشی و والدین بیشتر از گذشته احساس می‌شود.

    وسعت بخشیدن به قلمرو آموزشی

    پادکست مرزهای یادگیری را به خارج از فضای کلاس درس و مدرسه گسترش می‌دهد و باعث می‌شود شعاع دایره‌ی آموزش بیشتر گردد. برای نمونه دانش‌آموزان می‌توانند در موارد زیر به راحتی با پادکست فرایند آموزش را به طور فردی انجام دهند:

  • زمانی که دانش‌آموز در مترو، تاکسی یا اتوبوس است.
  • زمانی که دانش‌آموز در خانه در حال انجام کارهای روزانه‌اش می‌باشد.
  • هنگام نرمش کردن و انجام تمرینات ورزشی
  • تعامل بیشتر در فرایند آموزش

    سادگی در تولید پادکست باعث می‌شود که خود دانش‌آموزان نیز بتوانند در نقش تولیدکننده ی محتوای آموزشی ظاهر شوند و یافته‌ها و دستاوردهای علمی خود را به راحتی در اختیار تعداد زیادی از افراد دیگر قرار دهند. حتی معلمان می‌توانند از دانش‌آموزان خود بخواهند تحقیق کلاسی خود را به صورت پادکست آماده کرده و به کلاس بیاورند.

    به دلیل افزایش این تعامل‌ها، پادکست باعث انعطاف‌پذیری بیشتر فرایند آموزشی و ارتباط بهتر معلم و دانش‌آموزان می‌گردد.

    منبع: این مقاله برگرفته از کتاب "چگونه پادکستهای آموزشی تولید کنیم" اثر گیلی سالمون (Gilly Salmon)، پالیتا ادریسینگا (Palitha Edirisingha)، متیو مابز (Matthew Mobbs)، ریچارد مابز (Richard Mobbs) و کریس دنت (Chris Dennett) می‌باشد.

    تیم تحقیق و پژوهش سمیم